अफगानिस्तानमा तालिवानको उदय ( Raise of Taliban in Afganistan )
अफगानिस्तानमा तालिवानको उदय ( Raise of Taliban in Afganistan )
- सन १९७९ मा अफगानिस्तानको राष्ट्रपति तथा कम्युनिष्ट नेता नुर मोहम्मद ताराकी को हत्या भयो । उक्त्त हत्याकाण्ड अर्का कम्युनिष्ट नेता हफिजुल्लाह अमिन ले गराएका थिए । त्यसपश्चात सोभियत संघ को अफगानिस्तामा प्रवेश भयो ।
- अफगानिस्तानको कम्युनिष्ट पार्टि विभाजन भइ कम्युनिष्ट बीच द्धन्द्धको अवस्था सिर्जना भएको थियो भने अर्कोतर्फ कम्युनिष्ट र इस्लामिक द्धन्द्ब समेत चर्किदै गएको थियो ।
- सन १९७९ मा भएको इरानी क्रान्ति पश्चात इरानमा इश्लामिक शासनको स्थापना भएको थियो जसबाट प्रभावित भइ अफगानिस्तानमा पनि त्यस्तै विद्रोहको जोडदार संकेत देखिएको थियो ।
- सन १९७९ डिसेम्बरमा अफगानिस्तानमा इश्लामिक शासनको सुरुवात भइ कम्युनिष्ट शासन व्यवस्थाको अन्त्य हुने सम्भावनालाइ टार्नको लागी सोभियत संघको अफगानिस्तानमा प्रवेश भयो र सोभियत सेनाले हफिजुल्लाह अमीनको हत्या गरायो ।
- हफिजुल्लाह अमिन एक कम्युनिष्ट नेता भएतापनि उनैको कारण अफगानिस्तानमा कम्युनिष्ट व्यवस्थाको बदनाम भएको भन्ने बुझाइ सोभियत संघको थियो । उनले इरानी क्रान्तिको बाट प्रभावित भइ अफगानिस्तानमा पनि इश्लामिक शासन स्थापना हुन सक्ने भयको कारण उनले इश्लामिक धार्मिक व्याक्तिहरुसँग समेत साँठगाँठ बलियो बनाएका थिए ।
- हफिजुल्लाह अमिन पश्चात बाब्राक कर्मल लाइ अफगानिस्तानको राष्ट्रपति बनाइयो । उनले अफगानिस्तानमा कम्युनिष्ट झण्डाको सट्टा अफगानी झण्डाको व्यवस्था गरेका थिए । स्वतन्त्र र आवधिक निर्वाचन, वाक् स्वतन्त्रता, शान्तिपुर्ण विरोध गर्न पाउने अधिकार को सुनिश्चितता गरेका थिए ।जसबाट अफगानिस्तानमा शान्तिको लक्षण देखिएको थियो ।
- तर अफगानिस्तानमा सोभियत संघलाइ असफल पार्ने मौकाको खोजीमा अमेरीका थियो । भियतनाम र इथियोपिया जस्ता देशमा अमेरीकालाइ सोभियत संघले लज्जास्पद हार चखाएको थियो ।
- अमेरीकाले अफगानिस्तानमा रहेका विपक्षी मुजाहिद्बिनलाइ आर्थिक तथा सैन्य सहयोग गर्न थाल्यो । पाकिस्तान र साउदी अरेवीयाले इस्लामिक मुजाहिद्बिनलाइ समर्थन दिइरहेका थिए ।
- अमेरिकी गुप्तचर सि आइ ए ले अपरेशन साइक्लोन नामक वृहत अपरेशन मार्फत पाँच लाख डलरको आर्थिक तथा सैन्य सहायता मुजाहिद्धिनलाइ प्रदान गर्यो ।
- मुजाहिद्धिनहरु अफगानिस्तानका सामान्य गुरिल्ला लडाकुहरु थिए ।
- अमेरीका,बेलायत, पाकिस्तान, साउदि अरव जस्ता देशबाट मुजाहिद्धिनलाइ समर्थन भएपश्चात अफगानिस्तानमा सोभियत संघलाइ झटका लाग्न थाल्यो ।