नेपाल राष्ट्र बैंक ऐन, २०५८ (NRB Act 2058) नेपालको केन्द्रीय बैंक नेपाल राष्ट्र बैंक (Nepal Rastra Bank) को स्थापना, कार्य, अधिकार र जिम्मेवारीहरूलाई स्पष्ट रूपमा परिभाषित गर्ने कानुनी दस्तावेज हो। यस ऐनमार्फत नेपाल राष्ट्र बैंकलाई स्वतन्त्रता र स्वायत्तता दिइएको छ ताकि उसले मौद्रिक नीति निर्माण र कार्यान्वयनमा स्वतन्त्र रहन सकोस्।
NRB Act 2058 को संक्षिप्त वर्णन (5 मुख्य बुँदाहरू):
स्थापना र उद्देश्य:
नेपाल राष्ट्र बैंकको स्थापना आर्थिक स्थायित्व, वित्तीय प्रणालीको सुरक्षा, र विदेशी विनिमय व्यवस्थापनका लागि गरिएको हो।
मुख्य कार्यहरू:
मौद्रिक नीति निर्माण, मुद्राको छपाई तथा वितरण, वित्तीय संस्थाको नियमन, विदेशी विनिमय व्यवस्थापन, र आर्थिक अनुसन्धान प्रमुख जिम्मेवारी हुन्।
मौद्रिक नीति समिति:
ऐनले मौद्रिक नीति बनाउने जिम्मेवारीको लागि एक विशेष समिति गठन गर्ने व्यवस्था गरेको छ, जसमा गभर्नर प्रमुख सदस्य हुन्छन्।
गभर्नर र उप-गभर्नर:
राष्ट्र बैंकको प्रमुख कार्यकारी अधिकृत गभर्नर हुन्छन्, जसलाई सरकारले नियुक्त गर्छ, र उहाँसँग कार्यकाल र कर्तव्य स्पष्ट रूपमा ऐनमा उल्लेख छ।
बैंक तथा वित्तीय संस्था नियमन:
NRB Act 2058 अनुसार नेपाल राष्ट्र बैंकले सबै बैंक तथा वित्तीय संस्थाहरूको इजाजत, निगरानी, नियमन र निर्देशन दिने अधिकार राख्छ।